
Τριαντάφυλλος Καρατράντος
Τι να γράψω σήμερα; Τι να γράψω σήμερα; Το ένα μου ξίνιζε, το δεύτερο μου βρωμούσε, το τρίτο το βαριόμουν. Η μόνη σκέψη που έκανα ήταν η εξής απλή, αλλά συνάμα και δεικτική: στην Ελλάδα δεν έχουμε όλοι άποψη για την τιμή της τομάτας, έχουμε όμως για την εξωτερική πολιτική. Κάτι για την εξωτερική πολιτική λοιπόν. Τι όμως;
Ψάχνοντας στο Google με τις λέξεις «Ελληνική εξωτερική πολιτική» έπεσα πάνω στον Καθηγητή μου, στον Παναγιώτη Τσάκωνα, στον πιο συνεπή και ουσιαστικό μελετητή της Ελληνικής εξωτερικής πολιτικής από τη νέα γενιά των επιστημόνων. Αποφάσισα λοιπόν να σας μεταφέρω τη σύνοψη από την τοποθέτηση του για την Ελληνική εξωτερική πολιτική σε ένα στρογγυλό τραπέζι που είχε διοργανώσει πέρυσι το Forum Επικοινωνιακής Πολιτικής.
Ο λόγος λοιπόν στον Παναγιώτη Τσάκωνα…
«στην εισήγησή του ο Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ασφάλειας του Πανεπιστημίου Αιγαίου Παναγιώτης Τσάκωνας έδωσε βαρύτητα στις υφιστάμενες εσωτερικές εγγενείς αδυναμίες της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής οι οποίες εμποδίζουν το σχεδιασμό και τη χάραξη μίας μακροπρόθεσμης πολιτικής, καθώς και την ενσωμάτωση νέων ζητημάτων σε αυτή. Κατά τον Παναγιώτη Τσάκωνα οι εγγενείς αυτές αδυναμίες εντοπίζονται στον ανορθολογισμό, στη σύγχυση, στην αναποτελεσματικότητα και στο βεβαρυμμένο παρελθόν στη διαχείριση των εθνικών θεμάτων.
Η ως σήμερα ασκηθείσα εξωτερική πολιτική χαρακτηρίζεται από την ισχυρή αντίληψη της «εξωτερικής απειλής», την εσωστρέφεια, την πυροσβεστική, κατασταλτική και περιπτωσιολογική αντιμετώπιση των ζητημάτων που ανακύπτουν στο διεθνή περίγυρο, καθώς και τον προσωποκεντρικό χαρακτήρα της, ήτοι τη στήριξη της σε πολιτικές προσωπικότητες, όπως επίσης και την έλλειψη συντονισμού μεταξύ των εμπλεκομένων υπουργείων και κρατικών φορέων. Επισήμανε επίσης την έλλειψη θεσμικών κειμένων στρατηγικού χαρακτήρα και την έλλειψη ιεράρχησης μεταξύ πρωτευόντων και δευτερευόντων στόχων της εξωτερικής πολιτικής.
Ο Παναγιώτης Τσάκωνας μίλησε για την ανάγκη χρήσης της έννοιας της «στρατηγικής κουλτούρας» στη διαμόρφωση της εξωτερικής πολιτικής, καθώς και για την ανάγκη ανάπτυξης ενός αποτελεσματικούς θεσμικού πλαισίου που θα στοχεύει στη λειτουργική σύνθεση των στόχων και στο συντονισμό των δράσεων των επιμέρους φορέων.
Πιο συγκεκριμένα πρότεινε τη σύσταση ενός Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας- υποστηρικτικού του ΚΥΣΕΑ- το οποίο θα υποστηρίζεται από ανθρώπινο δυναμικό με εμπειρία και τεχνογνωσία, και θα έχει ως αποστολή το μακροσκοπικό σχεδιασμό της Ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, το συντονισμό και τον έλεγχο των σχετικών δράσεων. Υπογράμμισε τέλος, τη σημασία που έχει για μικρές και μεσαίες χώρες, όπως η Ελλάδα, να ενεργούν ως «στρατηγικοί δρώντες» χρησιμοποιώντας την οικονομική διπλωματία και την ευαισθητοποίηση της διεθνούς κοινής γνώμης».
Προσεγγίσεις όπως αυτές θα έπρεπε κανονικά να μας απασχολήσουν και ως κοινωνία, αλλά και ως πολιτεία. Είναι λίγο δύσκολο όμως να ξεβολευτούμε, να αποβάλουμε τα στερεότυπα, και να δούμε πραγματικά τη θέση της Ελλάδας στον κόσμο. Για αρχή, ας εξασφαλίσουμε τη συνέχεια και τη συνέπεια στην εξωτερική μας πολιτική.